asrdaneshjoo.ir

تاریخ انتشار : ۰۹:۵۲ - ۱۴ آذر ۱۳۹۶ - 2017 December 05
کد خبر : ۲۰۵۹
غلامرضا ظریفیان، معاون وزیر علوم دولت اصلاحات معتقد است: حادثه کوی دانشگاه جنبش دانشجویی را با بحران مواجه کرد و گفتمان عدالت‌خواهی به گفتمان آزادیخواهی و دموکراسی‌خواهی تبدیل شد.
غلامرضا ظریفیان،معاون وزیر علوم دولت اصلاحات در یاداشتی به مناسبت 16 آذر و روز دانشجو نوشت:جنبش دانشجویی یکی از مستمر‌ترین، پایدارترین و تاثیرگذارترین جنبش‌های اجتماعی و مدنی ایران است. حذف این جنبش قدیمی و ریشه‌دار از تاریخ معاصر ایران بخش قابل توجهی از تحولات سیاسی را مغفول می‌گذارد. رد پای این جنبش از ابتدای راه تاکنون در تمامی تحولات بزرگ و مهم سیاسی، اجتماعی ایران مشاهده می‌شود. علت این امر جایگاهی است که جنبش دانشجویی به واسطه ضعف نهادهای مدنی دیگر، از سال ١٣٢٠ یا حتی بعد از تاسیس دانشگاه تهران به دست آورده است.

جنبش‌های اجتماعی در کشورهای مدرن معمولا تحت تاثیر احزاب یا انجمن‌های صنفی و سندیکاها قرار دارند اما در ایران به خاطر ضعف تحزب و اصناف، دانشگاه نقش مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی کشور ایفا کرد. نخستین نقش‌آفرینی دانشگاه بین سال‌های ١٣٢٠ تا ١٣٣٢ بود و ٤٥٠٠ نفر از جمعیت ٦ هزار نفره دانشگاه در تظاهراتی در حمایت از نهضت ملی شرکت کردند. بعد از کودتای سال ١٣٣٢ که بخش قابل توجهی از رهبران سیاسی دستگیر، متواری یا منزوی شدند؛ دانشگاه توانست از شوک سیاسی کودتا خارج شده و بر فضای امنیتی حاکم بر جامعه غلبه کند. ماجرای بازگشایی سفارت انگلیس و سفر نیکسون برای دریافت دکترای افتخاری مورد واکنش شدید دانشگاه قرار گرفت و منجر به رقم خوردن حادثه ١٦ آذر شد. این حادثه از آن پس به نماد دفاع از عدالت، استقلال، آزادیخواهی و مبارزه با استبداد و زیاده‌خواهی ابرقدرت‌ها تبدیل شد. در همه سال‌های گذشته این روز گرامی ‌داشته شده و بعضا امنیتی بودن فضای دانشگاه نیز در این روند خللی وارد نکرده است. دانشگاه در تحولات سیاسی بعد همچون خرداد ٤٢ و انقلاب اسلامی نیز نقش‌آفرین بود. جنبش دانشجویی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی وارد عرصه‌های خیلی جدید‌تری شد.

دو شعار و مفهوم اصلی عدالت اجتماعی و مبارزه با امپریالیسم سبب شده بود که فعالیت‌های دانشجویی در درون انقلاب حل شود، بعد از آن نیز بخش عظیمی از دانشجویان و فعالان این حوزه درگیر جنگ شده بودند، نهایتا در دهه دوم انقلاب شاهد احیای جنبش دانشجویی زیر چتر بزرگ تحکیم وحدت بودیم. این جنبش در دوره سازندگی خیلی فعال‌تر شد و بیشتر نقد دولت را در دستور کار داشت. جنبش دانشجویی در دولت اصلاحات به اوج رسید. از ابتدای تشکیل دولت اصلاحات و سال‌های بین ٧٦ تا ٧٨ دانشگاه در عرصه جدی فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی وارد شد. تشکل‌های دانشجویی بیشتر شد و نشریات دانشجویی گسترش یافت. جنبش دانشجویی تا پیش از حادثه تلخ ١٨ تیر ٧٨ در دانشگاه فعال و در بیرون از دانشگاه تاثیرگذار بود.

حادثه کوی دانشگاه جنبش دانشجویی را با بحران مواجه کرد و گفتمان عدالت‌خواهی به گفتمان آزادیخواهی و دموکراسی‌خواهی تبدیل شد.
بزرگ‌ شدن بدنه دانشگاه نیز از جمله عوامل دیگری بود که در مسیر جنبش دانشجویی تغییراتی ایجاد کرد. افزایش تعداد دانشجویان نسبت به ابتدای انقلاب و بزرگ شدن بدنه دانشگاه سبب شد که جنبش دانشجویی معطوف به سیاست به جنبش دانشجویی معطوف به اجتماع تبدیل شود. انجمن‌های علمی، کانون‌های فرهنگی، تشکل‌های زیست محیطی، تشکل‌های ورزشی و... در درون جنبش دانشجویی شکل گرفت و این جنبش فراز و نشیب‌های جدی را از سر گذراند.

جنبش دانشجویی در دولت نهم و دهم با یک توقف جدی رو به رو شد زیرا در این دوره به فعالیت دانشجویی به عنوان یک فرصت نگریسته نشد و حتی آن را تهدید می‌شمردند. از همین رو شاهد برخوردهای امنیتی و برخوردهای کاهنده با جنبش دانشجویی بودیم. تعداد بسیاری از تشکل‌های دانشجویی منحل شده یا غیرفعال شدند. شاهد ستاره‌دار کردن دانشجویان بودیم و می‌توان گفت که دوره سختی بود. در دولت تدبیر و امید نیز تلاش‌هایی شده و از امنیتی بودن فضای دانشگاه کاسته شده است.

نکته اینجا است که در دوره جدید از جنبش دانشجویی با مسائل جدیدی همچون گسترش رسانه‌های مجازی، تغییرات نسل و... مواجه هستیم. گسترش فضای مجازی تا حدی از میزان اثرگذاری فعالیت‌های دانشجویی کاسته است. سلایق متفاوت نسل جدید نیز تغییرات را ایجاد می‌کند. در مجموع جنبش دانشجویی در حال گذار به مرحله‌ای است که با گذشته متفاوت است. از آنجایی که هنوز جنبش دانشجویی به مرحله جدید خود نرسیده است گاهی تصور می‌شود که این جنبش دچار رکود و سکون شده است.

به اعتقاد من جنبش دانشجویی راکد و بی‌اثر نشده است و تنها در شرایط وی‍ژه و دوره گذار قرار دارد. باید منتظر ماند و دید که این جنبش با تغییرات جدید چطور کنار می‌آید و چه مسیری را در پیش می‌گیرد.

منبع: اعتماد
مطالب مرتبط
ارسال نظر
پیشنهاد عصر دانشجو
در نشست «تحکیم وحدت؛ از ظهور تا افول» بیان شد؛

سلیمانی: آقای خاتمی از ادبیات لاییک زیر آرم انجمن اسلامی شکایت داشت/ سیاسی راد: علت افول تحکیم، به بن بست رسیدن اصلاحات بود/ باقری: تحکیم برای مجلس دوم و سوم لیست داد تا بار فقدان تحزب در جامعه را به دوش بکشد

نشست دفتر تحکیم وحدت، از ظهور تا افول به همت انجمن اندیشه و قلم در مجتمع فرهنگی الرحمن با حضور داود سلیمانی، علی باقری و علیرضا سیاسی راد، از اعضای ادوار تحکیم وحدت برگزار شد.
گزارش تصویری
گفت وگو