asrdaneshjoo.ir

سرخط خبرها |
تاریخ انتشار : ۰۰:۳۳ - ۱۶ دی ۱۳۹۶ - 2018 January 06
کد خبر : ۲۳۳۹
راهی به رستگاری
تهیه شده در مجمع اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)

باسمه تعالی

«راهی به رستگاری»

« اعتراضات سراسری سیاسی/ اقتصادی و اجتماعی اخیر کشور؛

تبیین و تحلیل شرایط و راهکارها»


کاری از:

مجمع اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)



دی ماه 1396



«مقدمه»

«وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينالَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» آیه 69 سوره مبارکه‌ی عنکبوت

 این روزها در شهرهای مختلف کشور، بخشی از مردم به دلایل گوناگون، «اعتراضات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی» مختلفی را با حضور در خیابان‌ها صورت داده و «مطالبات» خود را به گوش «مسئولین کشور» و «اقشار مختلف جامعه» رسانده‌اند. یقیناً مطابق با اصول متعدد «قانون اساسی» و مبانی دینی و عقلانی، حق اعتراض، تجمع و بیان آزادانه مطالبات و نظرات، یکی از «حقوق» حقه‌ی مردم و مورد تأیید و تأکید همگان، اعم از مسئولین و شهروندان است. بنابراین انتظار می‌رود تمامی مسئولین ضمن پرهیز از سرکوب معترضین، به این مطالبات و مسائل مردم به نحو مقتضی «پاسخگو» بوده و در جهت حل این مشکلات گام‌های اساسی برداشته و «اقدامات» ثمربخشی را صورت دهند.

 «مجمع اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران) » به عنوان یک «تشکل‌ دانشجویی» و نهاد مردمی و مدنی، براساس وظیفه‌اش، بنا دارد با سرلوحه قرار دادن آموزه‌های دینی، علایق ملّی و با اتکا به دانش و تجربه بشری، به جای آنکه نظاره‌گر و تماشاچی صِرف اتفاقات اخیر کشور باشد، به سهم خود به تبیین، تحلیل و بررسی شرایط و راهکارهای موجود بپردازد.

هرچند از آنجا که «بحران‌های اجتماعی» به مانند موجودی زنده، نسبت به محرک‌هایی که به آن وارد می‌شود غیرقابل پیش‌بینی هستند؛ نمی‌توان به صورت دقیق و مشخص به شرح و تحلیل آن‌ها پرداخت. اما بدون شک هر تلاشی برای شناخت و تحلیل آن، می‌تواند به درک بهتر این پدیده و ارائه راهکارهای واقعی‌تر و عملی‌تر منجر شده و مانع از عمق گرفتن و تبدیل آن به بحرانی بزرگ‌تر شود.

امید است سایر تشکل‌ها و نهادهای مدنی نیز با ورود به این مسئله به هرچه عقلانی‌تر شدن فضا در جهت احقاق حقوق مردم و رسیدگی به مطالبات و رفع مشکلات کمک نمایند.

 این نوشتار در ۳ قسمت تقدیم حضور شما دانشجویان و همراهان گرامی می‌گردد:

1- مواضع اصولی: « آنچه حق است و آنچه نیست»

2- تبیین شرایط: « آنچه هست و آنچه نیست»

٣- تحلیل شرایط و راهکارها: « آنچه درست است و آنچه نیست»




قسمت اول

مواضع اصولی:

« آنچه حق است و آنچه نیست»


۱- به رسمیت شناختن «حق نقد، اعتراض، تجمع و تظاهرات» و «رعایت حقوق معترضین» طبق اصول متعدد «قانون اساسی» من‌جمله اصل ۲۴، ۲۶، ۲۸، ۲۹، ۳۲، ۳۷ و مربوط‌‌ترین اصل به این موضوع یعنی اصل ۲۷:

«تشکیل اجتماعات و راه‌پیمایی‌ها، بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است. ‏»

۲- نفی «سرکوب»؛ برخورد امنیتی، نامناسب، تحقیرآمیز و تحریک‌کننده از سوی نیروهای انتظامی، نظامی، امنیتی که مردم را به حرکات خشن و تخریبی در دفاع از خود وا می‌دارد.

۳- پایبندی مردم به «مسالمت‌آمیز» بودن اعتراضات و پرهیز از شورش، تخریب و خشونت.

۴- توجه به آنکه همه افراد اعم از معترضین، نیروهای نظامی و انتظامی، فارغ از آنکه درست یا غلط عمل می‌کنند یا تعدادشان کم یا زیاد است، همگی «مردم» این سرزمین و شهروند ایران محسوب می‌شوند و کسی حق ندارد چون با موضع یا عمل آن افراد موافق نیست، آن‌ها را خارج از مردم محسوب نماید.

۵- به طور مشخص و صریح، هرگونه «دخالت بیگانگان» و کسانی که دشمنی آشکار با ملّت و کشور ایران ابراز کرده‌اند، همچون رژیم صهیونیستی، آل سعود، گروهک تروریستی مجاهدین خلق و... مردود و محکوم است. اما صِرف حمایت افرادی خاص در داخل یا خارج کشور از هیچ عمل، اعتراض یا حرکتی، آن را حق یا باطل نمی‌کند. پس نباید بیهوده موضع‌گیری‌های دیگران را بهانه رد یا تأیید «اعتراضات مردم» قرار داد.بلکه محتوا، رفتار و ساختار خود اعتراض است که باید مبنای ارزیابی قرار گیرد.

۶- «تمامی مسئولین»، اعم از رهبری، رؤسای قوای سه‌گانه، وزرا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و خبرگان، اعضای شورای نگهبان، فرماندهان نظامی و انتظامی و همه کسانی که در حکومت و نظام نقش دارند، باید «متناسب با مسئولیت‌ها و اختیارات‌شان»، نسبت به نقدها، سوالات و اعتراضات مردم درباره عملکرد و تصمیم‌گیری‌های‌شان «پاسخگو» باشند.

۷- باور به این مسئله که: حفظ فضای آرامش و عقلانیت، وجود مستمر «گفت‌وگوی ملی»، ارتقاء سطح شفافیت و به تبع آن آگاهی عمومی از مسائل کشور، یک ضرورت همیشگی برای حل مشکلات و تحقق مطالبات است. همچنین تمامی «زمامداران» حکومتی و دولتی و تمامی «شهروندان» در حل مسائل و مشکلات کشور، متناسب با اختیارات و فضای قانونی ِدر اختیارشان، «مسئولیت و وظیفه» به عهده دارند.



قسمت دوم

تببین شرایط:

« آنچه هست و آنچه نیست»

در این قسمت بنا نداریم به هیچ‌وجه درمورد حضور یا غیاب افراد در این صحنه نیت‌خوانی کرده یا تحلیلی ارائه دهیم، صرفاً به دنبال بیان آنچه که مشاهده می‌شود و به ذهن می‌رسد، هستیم. با طرح سه سوال و پاسخ به آن سعی می‌کنیم به این مهم دست یابیم.

این قسمت در دو بخش : ریشه‌های اعتراضات و صحنه‌ی اعتراضات تقدیم حضور شما دانشجویان و همراهان عزیز قرار می‌گیرد.

 بخش اول – «ریشه‌های اعتراضات»


 1-چه اتفاقاتی مسبب و زمینه‎‌ساز وقوع این اعتراضات بوده و هستند؟

بحران‌های اجتماعی و اعتراضات سراسری مردمی، هرگز تک‌عاملی و بدون تاریخچه نبوده‌اند، لذا در پاسخ به این سوال تلاش کرده‌ایم مهم‌ترین مسائل، مشکلات و مطالباتی را که ممکن است موجب چنین اعتراضات گسترده‌ای، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم شده باشند، برشمریم:


الف- اعتراضات کارگری:

«اعتراض کارگران» هپکو (شهریور 96)، آذراب (شهریور 96)، معدن آق‌درّه (خرداد 95)، معدن آزادشهر (اردیبهشت 96)، شرکت مخابرات لرستان (تیر 96) و موارد متعدد دیگر در سال‌های متمادی از ابتدای انقلاب تاکنون


ب- نارضایتی‎ها عمومی:

«مسائل زیست‌محیطی» مانند خشک رودها و دریاچه‌ها، ریزگردها، آلودگی هوا، «عدم توزیع متناسب امکانات کشور» در شهرهای مختلف، «مطالبات به تعویق افتاده‌»ی معلمان، بازنشستگان و ...


پ- مسئله مطالبات مردم از مؤسسات مالی-اعتباری:

مسائل مربوط به موسسه مالی و اعتباری؛ آرمان، ثامن الحجج، کاسپین و...


ت- نارضایتی‌ها و مشکلات اقتصادی:

رکود، بیکاری، وجود تبعیض و اختلاف در پرداخت حقوق و دستمزد، تنگناهای معیشتی، دخالت گسترده نظامیان در اقتصاد، ورشکستگی صندوق‌های بازنشستگی و...


ث- محدودیت‌ها و نارضایتی‌های سیاسی:

عدم گردش مناسب نخبگان در سطوح عالی نظام و مدیریت کشور/ بحران‌های حل نشده سیاسی نظیر وقایع قتل‌های زنجیره‌ای، کوی دانشگاه، وقایع سال 88/ احضار، بازداشت و زندانی کردن تعداد زیادی از فعالین احزاب، روزنامه‌نگاران و دانشجویانی که منتقد و معترض وضعیت موجود بوده‌اند/ بستن احزاب، رسانه‌ها و روزنامه‌ها/ سرکوب مطالبات سیاسی دانشجویان/ ممانعت از فعالیت بسیاری افراد برجسته در احزاب و گروه‌های سیاسی و ...


ج- محدودیت‌ها و نارضایتی‌های فرهنگی_اجتماعی:

آسیب‌های اجتماعی نظیر کودکان کار، کارتون‌خوابی، آمار جرم و جنایت، اعتیاد و .../ حجاب اجباری و برخوردهای انتظامی گشت ارشاد/ مسئله لغو کنسرت‌ها/ عدم صدور مجوز انتشار برخی کتاب‌ها، آلبوم‌های موسیقی یا فیلم‌های سینمایی/ مسئله غیر مجاز کردن حضور زنان در ورزشگاه/ مطالبات صنفی سرکوب شده یا نادیده گرفته شده‌ی دانشجویان، معلمان، کارگران و.../ مسائل مربوط به دین و مذهب/ محروم از تحصیل کردن افراد و...


خ- ناکارآمدی دستگاه‌ها و ساختارهای اداری و قانونی:

«نظام اداری پیچیده و غیرپاسخگو»/ «طولانی شدن روند رسیدگی» به شکایات و درخواست‌های مردم توسط ادارات دولتی و قوه قضائیه/ «ردصلاحیت‌های گسترده» توسط شورای نگهبان/ «وجود دور و بن‌بست» در قانون اساسی و سایر قوانین کشور/ «عدم دسترسی آزاد و شفاف» به گزارش عملکرد دستگاه‌ها و نهادهای حکومتی و دولتی و...


چ- مسئله لایحه بودجه و تخصیص‌های تبعیض‌آمیز و مغایر با منافع عمومی ملّت:

کاهش بودجه مربوط به بهداشت و آموزش/ افزایش بودجه نهادهای تبلیغاتی و فرهنگی ِ غیرشفاف و غیرپاسخگو/ عدم تناسب بودجه بخش‌های مختلف با نیاز مردم و منافع ملّت و...


ح- فسادهای گسترده سیستماتیک و کلان اقتصادی:

«شیوع اخذ رشوه» در ادارات دولتی و حکومتی/ «فساد مالی» در شرکت پدیده شاندیز استان خراسان/ «اختلاس‌های» 3 هزار میلیارد تومان ( خاوری و مه‌آفرید امیرخسروی)، 9 تا 12 هزار میلیارد (بابک زنجانی)، هزار میلیارد (سعید مرتضوی، سازمان تأمین اجتماعی)، 2 میلیارد و 850 میلیون ( محمدرضا رحیمی، معاون اول دولت احمدی‌نژاد، بیمه ایران)/ مفقود شدن دکل‌های نفتی/ «حقوق‌های نجومی»/ «املاک نجومی»/ «پرونده‌های مفتوح» مرتبط با احمدی‌نژاد و اطرافیان او در قوه قضائیه و ...


د- تصویب قوانین جاری که منجر به دخالت در زندگی خصوصی و حریم شخصی افراد و ایجاد محدودیت در آزادی‌های فردی شده است:

نظیر قانون «حجاب اجباری»/ اعمال محدودیت برای موسیقی/ برخورد با ویدئو و بعدها ماهواره/ «فیلتر کردن» فضای مجازی/ نقض حریم خصوصی خانه‌ها و داخل خودروهای شخصی/ گشت‌های ایست و بازرسی بسیج و...


ذ- لغو یا عدم صدور مجوز تشکل‌های مختلف مردمی و مدنی:

لغو مجوز فعالیت «احزاب» مختلف از ابتدای انقلاب تا کنون (توده، نهضت آزادی، مشارکت، مجاهدین انقلاب اسلامی و...)/ برخورد با «نهادهای صنفی» (نظیر: کانون نویسندگان، شورای صنفی روزنامه‌نگاران، شورای صنفی معلمان، خانه هنرمندان، اتحادیه‌ی دانشجویی

تحکیم وحدت سابق و...)/ عدم صدور مجوز تشکیل «سندیکاهای کارگری»، «اتحادیه‌های تشکل‌های دانشجویی» ( 3 درخواست تا به امروز)، اتحادیه شوراهای صنفی دانشجویان و ...


ر- سوءمدیریت، سوءتدبیر و وجود نقص و مشکل در نظام تدبیر کشور


ز- برخوردهای سوگیرانه، دوگانه و غیرمنصفانه صدا و سیما به نفع یک جناح خاص سیاسی


ژ- عدم برگزاری همه‌پرسی درمورد سیاست‌های کلان اقتصادی یا سیاست داخلی و خارجی


س- مطالبات بدون صدا و نماینده برای بیان در حاکمیت


ش- مهاجرت اجباری بسیاری از نخبگان علمی، سیاسی، فرهنگی، هنری، مذهبی و... به دلیل فشارهای وارده


و- عدم پاسخگویی مسئولین در سطوح مختلف حاکمیتی


ه- شکاف‌های مختلف قومیتی، مذهبی، سیاسی و اقتصادی در میان مردم با یکدیگر یا مردم و مسئولین


ی- انباشته شدن مشکلات و مسائل حل نشده در دوران‌های مختلف قبل و پس از انقلاب اسلامی


 بخش دوم- صحنه‌ی اعتراضات

 2-تا به امروز چه کسانی در صحنه اعتراضات حاضرند و چه کسانی غایب؟

 حاضرین هدف‌دار:

الف- مخالفین اصولگرای سازماندهی شده دولت روحانی ( این گروه تلاش می‌نمایند اعتراضات را خطاب به روحانی نگه دارند.)

ب- اقشار معترض در زمینه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی: شامل بخشی از طبقه متوسط حقوق‌بگیر، اکثریت طبقه ضعیف (این افراد فارغ از جناح‌بندی‌ها، تمام ارکان نظام را برای حل مشکلات خود مورد خطاب قرار داده‌اند.)

ج- نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی


 حاضرین بدون هدف:

الف- مردم عادی از طبقات مختلف اجتماعی در نقش کنجکاو و تماشاگر که گاهی با شعارها همراهی می‌کنند، گاهی نه.

ب- معترضانی ساکت از طبقات مختلف اجتماعی که مترصد پیوستن به اعتراضات هستند، اما به هر دلیلی هنوز وارد نشده‌اند.

ج- رهگذران یا ساکنین و کسبه حاضر در محل


 غایبین:

الف- طبقه اعیان و مرفه

ب- نخبگان سیاسی و شناخته شده‌ی تمامی جناح‌های درون و خارج از نظام

ج- اکثریت طبقه متوسط رو به بالا

د- طبقه فرودست


هرچند در فضای مجازی و خارج از صحنه اصلی اعتراضات در خیابان‌ها، تمامی مردم کشور به نوعی درگیر این مسئله شده‌اند و در حال بحث و گفت‌وگو پیرامون آن هستند.

مهم‌ترین نکته درباره حاضرین اعتراضات، حضور چشم‌گیر جوانان و نوجوانان در میان معترضین است.


 3- چه اتفاقی افتاده و در حال وقوع است؟


 علی الظاهر، شروع این اتفاقات پنج‌شنبه، 8 دی در شهر «مشهد» و با برنامه‌ریزی گروهی از مخالفین دولت بوده است که با گذشت زمان و پیوستن مردم معترض ِ غیرهماهنگ با این برنامه‌ریزی، از کنترل خارج و شکل تازه‌ای به خود گرفته است. این تظاهرات و اعتراضات، با توجه به پتانسیل عظیمی که از مسائل و مشکلات انباشته شده در کشور و نارضایتی عمومی شدیدی که وجود داشته است و پیش از این خود را در اعتراضات پراکنده اقشار مختلف نشان داده بود، به طرز سریعی به «سایر شهرهای کشور» نیز منتقل شده به طوری که تعداد بسیار زیادی از شهرهای کوچک یا بزرگ کشور تا به امروز شاهد اعتراضات گسترده بوده‌اند. نکته قابل توجه آن است که شهرهای کوچک خیلی بیشتر شاهد این اعتراضات بوده‌اند و نوع شعارها و نوع عمل معترضین در این شهرها بسیارخشمگینانه‌تر بوده است.

 درباره علت گستردگی این مسئله گمانه‌زنی‌های متفاوتی شده است، اما آنچه روشن است با توجه به شعارهای مختلف، آن است که این «اعتراضات» ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی دارد.

 با ورود نیروهای گارد ویژه و لباس شخصی به صحنه اعتراضات و تلاش برای متفرق کردن تجمع‌کنندگان، متأسفانه در مواردی با مقاومت معترضین، کار به «خشونت و آشوب» کشیده شده است. هرچند در بسیار موارد نیز همچنان می‌توان تظاهرات مردم را «مسالمت‌آمیز» دانست.

 در این اعتراضات «شعارهای مختلف» و بعضاً ناهماهنگی سر داده می‌شود که نشان از این دارد مردم از طیف‌های مختلف در صحنه حاضر هستند و تحت تأثیر مسائل مختلف شعار می‌دهند. برخی این شعارها را «ناشی از حجم انبوه مشکلات» سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و عصبانیت مردم از حل نشدن آن‌ها در طول حدود این 40 سال پس از انقلاب، عملکرد نادرست و تصمیم‌گیری‌های غلط مسئولین مختلف در طول این سال‌ها، برخوردهای نادرست نیروهای نظامی و امنیتی و... می‌دانند.

برخی نیز آن‌ها را ناشی از خط گرفتن برخی معترضین از خارج کشور و «دشمن» قلمداد می‌کنند.

آنچه اما به نظر می‌آید این است که نمی‌توان به روشنی هیچ‌کدام از این دو نظر را به کل رد کرد و تنها می‌توان دید که این شعارها، به هر صورتی که باشند، از زبان «شهروندان ایرانی» و مردم ِمعترض شنیده می‌شود.

 به صورت کلی این «اعتراضات» کاملاً خودجوش ادامه یافته است و هنوز هیچ فرد یا گروهی رهبری این اعتراضات را به عهده نگرفته است. هرچند که مانند هر واقعه‌ی اعتراضی ِ دیگری، گروه‌های مختلف سیاسی در داخل و خارج کشور تلاش دارند تا آن را به نفع خود «مصادره یا جلوه» دهند.

در این میان نیز متأسفانه برخی افراد و کانال‌های معاند با خلط کردن راست و دروغ، اخبار ضد و نقیضی را منتشر می‌کنند که منجر به پررنگ شدن حاشیه‌های این اعتراضات مردمی و در مواردی خروج آن از حالت مسالمت‌آمیز شده است. این امر نیز نیروهای امنیتی و نظامی حاضر در صحنه را به سمت برخورد پیش برده است. متأسفانه به نظر می‌آید این برخوردها از سوی هر دو طرف منجر به تندتر شدن اعتراضات و افزایش حجم نارضایتی‌ها و مشکلات خواهد شد که در نهایت «ضررش» متوجه مردم، نظام و آینده کشور خواهد بود.

 درمورد «دخالت بیگانگان» نیز، به نظر می‌آید اکثریت مطلق ِ معترضین توجهی به این مسائل ندارند و با رد و محکوم کردن حمایت این بیگانگان، تلاش می‌نمایند مطالبات خود را با اتکا به توان و ظرفیت‌های داخلی پیگیری نمایند.

 تا به امروز «مقامات» مختلفی در کشور به صورت مستقیم و غیرمستقیم به این اتفاقات و اعتراضات واکنش نشان داده‌اند که در بسیاری موارد به نظر می‌آید سخنان آنان نتوانسته است کمکی به حل ماجرا کند.

اما مهم‌ترین نکته آن است که تا امروز هیچ‌کدام از «مسئولین ارشد نظام» با مردم معترض به صورت «زنده و مستقیم» صحبت نکرده است و هیچ کدام از مقامات، مسئولین و نمایندگان نیز در «میان مردم معترض» حاضر نشده‌اند.

 «صدا و سیما» نیز مانند حوادث سالیان گذشته و بخصوص سال 88، همان شیوه‌ی مواجهه را اتخاذ کرده است و به نظر می‌آید این مسئله سبب تندتر شدن حالت اعتراضات گشته است. بسیاری از منتقدین خارج از صحنه و معترضان حاضر در صحنه و حتی حامیان وضعیت موجود، عملکرد صدا و سیما را «نامناسب» قلمداد کرده‌اند.

 «فیلتر کردن» اینستاگرام و تلگرام نیز در این روزها، باعث شده است انتقادات و اعتراضات به دولت و مقام‌های قضائی و امنیتی افزایش یابد. هنوز توضیح مشخصی داده نشده است که چرا مسئولین فیلتر کردن را راهکاری مناسب می‌دانند، درحالیکه مشاهدات نشان می‌دهد در عمل تأثیری بر اعتراضات نداشته و حتی تعداد بیشتری از مردم را به دلیل اخلال در روند زندگی روزمره‌ و آزادی دسترسی به اطلاعات‌شان، ناراضی کرده است.

وزیر مخابرات البته گفته است در تلاش است مقامات امنیتی را برای رفع فیلتر از این دو شبکه اجتماعی محبوب و پر استفاده در کشور قانع نماید.


 پ.ن: انواع طبقات اجتماعی در این نوشتار: اعیان و مرفهین، متوسط رو به بالا، متوسط حقوق‌بگیر، ضعیف، فرودست


ادامه دارد...

ارسال نظر
پیشنهاد عصر دانشجو
گزارش تصویری