عصر دانشجو

سوگند به عصر که انسانها همه در زیانند، مگر کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده ‏اند، و یکدیگر را به حق سفارش کرده و یکدیگر را به شکیبایی و استقامت توصیه نموده ‏اند
پنج شنبه, 07 بهمن 1395 ساعت 22:11

متن نامه سرگشاده انجمن جامعه‌شناسی ایران درباره برنامه درسی علوم اجتماعی

نامه سرگشاده انجمن جامعه شناسی ایران درباره برنامه درسی علوم اجتماعی



جناب آقای دکتر حسن روحانی
ریاست محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی
با سلام و احترام
به استحضار عالی می‌رساند که کارگروه علوم اجتماعی شورای تخصصی تحول وارتقاء علوم انسانی اخیرا متنی را به عنوان ماحصل فعالیت گروه به منظور بازنگری در عنوان‌های درس‌های کارشناسی رشته پژوهشگری علوم اجتماعی در اختیار جامعه‌شناسان کشور قرار داده است. به محض اطلاع‌رسانی در این مورد نقدهای مهمی از سوی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و اجتماع علمی علوم اجتماعی  نسبت به این سند مطرح شد که بعضی از آن‌ها در فضای مجازی و مطبوعات کشور انتشار یافته است. منتقدان تناقضات و نقاط ضعف متعددی در این سند دیده‌اند و تصویب و اجرای عجولانه آن را قبل از مداقه کافی به ضرر ارتقا و تحول علوم اجتماعی در ایران دانسته‌اند.

با توجه به این مسئله، انجمن جامعه‌شناسی ایران به عنوان تشکل فراگیر این رشته احساس مسئولیت کرده و درچند نشست متوالی به ارزیابی این سند پرداخت. نتایج این ارزیابی در ذیل می‌آید:

۱. به طور کلی انجمن جامعه شناسی ایران فرایند، روش و نتایج این بازنگری را برای علوم اجتماعی ایران مثبت ارزیابی نمی کند و بر این باور است که عملی شدن این تصمیم ها به جهت پشتوانه ضعیف کارشناسی و علمی آن و عدم مقبولیت فرایند و ساز و کار انجام این بازنگری نزد اجتماع علمی دانشگاهی منجر به نتایج نامطلوبی در کیفیت آموزش این رشته و تضعیف جایگاه وسرمایه اجتماعی شورای  عالی انقلاب فرهنگی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دست‌اندرکاران این برنامه در میان اعضای هیئت علمی، دانشجویان و دانش آموختگان علوم اجتماعی خواهد شد.
۲. از لحاظ روش و فرایند کار ایرادات اساسی بر این سند وارد است از جمله:
برای تصمیم‌گیری درباره عناوین ومحتوای هر رشته علمی، از آنجا که همه چیز را همگان دانند، لازم است این کار با مشارکت دانشگاه‌ها و انجمن‌های علمی مرتبط و همراه با گفتگوی علمی و انتقادی در فضای دانشگاه‌ها و حتی در صورت لزوم فضای عمومی (رسانه‌ها) و به کمک «خرد جمعی» همه کنشگران علاقه‌مند به موضوع  انجام شود، در حالی که در فرایند تهیه این سند نه تنها از ظرفیت دانشگاه‌ها به صورت کامل و به شیوه صحیح استفاده نشده است بلکه از  انجمن‌های علمی و تخصصی این رشته هیچ دعوتی برای شرکت در جلسات به عمل نیامده در حالی که در آیین‌نامه تشکیل شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی (مصوب جلسه ۶۵۰ مورخ  ۱۳۸۸/۷/۲۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی) -که تشکيل خود آن نيز موضوع نقد بوده و جلوتر به آن اشاره خواهد شد، در بند ۱۲ ذيل ماده ی ۴، صراحتا بر عضويت دو نفر از صاحبنظران عضو انجمن‌های علمی دانشگاهی در ترکيب اعضای شورا تاکيد شده است. با وجود این، انجمن جامعه‌شناسی ایران به عنوان بزرگترین انجمن تخصصی علوم اجتماعی ایران که مورد وثوق شمار قابل ملاحظه‌ای از جامعه‌شناسان کشور است، و سال‌هاست که توسط مراجع رسمی به عنوان انجمن برتر در علوم انسانی معرفی شده است، به هیچ عنوان مورد مشورت قرار نگرفته است.
با توجه به توزیع نامتوازن اعضای هیات علمی در کشور، گستردگی روزافزون شاخه‌های جامعه‌شناسی و سایر علوم اجتماعی وتنوع مسائل منطقه‌‌ای و محلی، تهیه عناوین و برنامه یکسان برای اجرا در یک دوره آموزشی در سطح کارشناسی غیرقابل قبول و به لحاظ اجرایی ناکارآمد خواهد بود، و بر همین اساس لازم است به جای تصویب  برنامه توسط یک گروه کوچک، که الزاماً نماینده اجتماع متخصصان این رشته نمی‌باشد، سازوکارهای نهادی لازم برای موضوع واگذاری اختیارات برنامه‌ریزی درسی به دانشگاه‌ها به عنوان یک طرح معطل مانده فراهم شود. البته وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای حفظ انسجام و پیگیری استراتژی‌های توسعه علمی کشور بر اساس مصالح ملی بر این امر نظارت خواهد داشت.
با حفظ احترام و تشکر از زحمات اعضای محترم شورای تحول علوم انسانی، انجمن جامعه‌شناسی ایران بر این باور است که اصولاً تفکیک امر برنامه‌ریزی درسی برای رشته های علوم انسانی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که نهاد دولتی متخصص و مسئول آموزش و پژوهش دانشگاهی در کشور است،  بر اساس تصمیمی غیر کارشناسانه در دولت قبلی اتخاذ شده و تصمیم صحیحی نبوده است. زیرا در نتیجه این تصمیم از یک سو توان تخصصی مجموعه‌های مرتبط با وزارت علوم  در این موضوع معطل مانده و از سوی دیگر، ضعف ارتباط میان نهاد جدید و دانشگاه ها و پاسخگو نبودن نهاد جدید به وزارتخانه مسئول و مجلس شورای اسلامی، همیشه این امکان را به وجود می آورد که تصمیمات بدون مداقه کافی از سوی متخصصان گرفته شود. بنابراین به نظر این انجمن لازم است این وظیفه برای رشته‌های علوم انسانی هم مثل سایر رشته‌ها به عهده وزارت علوم، به عنوان دستگاه مسئول و مرتبط با دانشگاه‌ها، باشد.

۳. از لحاظ محتوایی، ایرادات بسیاری بر سند فوق وارد است که ورود به آن مستلزم تفصیل است و می‌بایست پس از توقف روند فعلی  بدون تعجیل و با فرصت کافی و با مشارکت مناسب اهالی رشته به آن‌ها پرداخته شود. اما اگر بخواهیم به اجمال معایب محتوایی سند فوق را برشماریم باید بگوییم که برنامه پیشنهادی کنونی منجر به تربیت فارغ‌التحصیلانی خواهد شد که نه از مهارت‌های کافی برای شناخت، مداخله و احیاناً مشارکت در سیاستگذاری برای حل مسائل مبرم اجتماعی،که جامعه امروز ما با خیل وسیعی از آن ها روبه روست، برخوردارند و نه می‌توانند به توانایی‌های علمی و نظری این رشته چیزی بیفزایند.

با توجــه به جمیع موارد فوق، لازم است روند فعلی متوقف و شرایطی فراهم شود تا با رعایت معیارهای اعلام شده در آیین‌نامه واگذاری اختیارات برنامه‌ریزی درسی به دانشگاه‌ها که عبارتند از: "انطباق هر چه بیشتر برنامه درسی با نیازهای جامعه، ﻧﻬﺎﺩﻳﻨﻪ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌ﺭﻳﺰی ﺩﺭﺳی ﺩﺭ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻫ‌ﻬﺎ، ﺭﻭﺯﺁﻣﺪ ﺷﺪﻥ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺩﺍﻧﺶ ﺑﺸﺮی، و تناسب برنامه درسی با امکانات و توانایی‌های دانشگاه"، و با بهرمندی از توان و ظرفیت دانشگاه‌ها و انجمن‌های علمی و جلب مشارکت نهادی شده آنها این امر مهم دنبال شود.

برای جنابعالی در تحقق اهداف پیشرفت علمی و فرهنگی کشور آرزوی توفیق داریم.

باتجدید احترام
انجمن جامعه‌شناسی ایران

رونوشت:
جناب آقای دکتر محمد فرهادی، وزیر محترم علوم تحقیقات و فناوری
جناب آقای دکتر مجتبی شریعتی نیاسر، معاون محترم آموزشی وزارت علوم تحقیقات و فناوری
جناب آقای دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس محترم شورای تحول وارتقاء علوم انسانی
جناب آقای دکتر غلامرضا جمشیدی‌ها، رئیس محترم کارگروه علوم اجتماعی شورای تحول وارتقاء علوم انسانی
روسای محترم دانشکده‌های علوم اجتماعی و مدیران محترم گروه‌های علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی دانشگاه‌های کشور

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.